Mak lekarski – zastosowanie

sierpień 31st, 2010 .

Morfinę podaje się w ostrych bólach pourazowych, spowodowanych kolką nerkową lub żółciową, zawałem serca i chorobą nowotworową, w szoku z towarzyszącym bólem, w grożącym poronieniu, w krytycznych sytuacjach przy nadczynności tarczycy, niekiedy w ciężkiej, przewlekłej biegunce. Dość często morfinę stosuje się łącznie z atropiną lub skopolaminą, aby zmniejszyć czynność wydzielniczą błon śluzowych oraz znieść depresyjny wpływ morfiny na oddech (premedykacja przedoperacyjna), przy równoczesnym wykorzystaniu działania przeciwskurczowego atropiny (np. w kolce jelitowej, wątrobowej, nerkowej). Morfina (i jej dwuacetylopochodna heroina) jest jednym z najbardziej szkodliwych narkotyków, stosowanych najczęściej przez młodych ludzi. Działanie euforyczne następuje po interakcji między cząsteczkami morfiny (lub pokrewnymi alkaloidami makowcowymi), a specyficznymi receptorami znajdującymi się w mózgu (wykrytymi w 1973 r.). Receptorów tych jest najwięcej w podwzgórzu (hypothalamus), a najmniej w móżdżku (cerebellum). Szansę przeciwstawienia się narkomanii daje odkrycie peptydowych związków zwanych endorfinami (1976 r.), które mogą wiązać się z receptorami morfinowymi.

Kodeina jest stosowana w częstych i meczących atakach kaszlu różnego pochodzenia. Wchodzi w skład licznych preparatów łącznie z substancjami przeciwskurczowymi, przeciwbakteryjnymi i przeciwzapalnymi.
Papawerynę podaje się jako lek przeciwskurczowy w kolce jelitowej, wątrobowej, w kurczach żołądka, skurczu pęcherza, odźwiernika, zwieracza bańki wątrobowo-trzustkowej, oskrzeli. Również w zatorach tętniczych, zarówno płucnych, jak i obwodowych (np. choroba Raynauda), w upośledzeniu krążenia mózgowego, pomocniczo w dusznicy bolesnej.
Opium — doustnie w kolce jelitowej, wątrobowej i nerkowej, oraz w ostrej długotrwałej biegunce.
Przeciwwskazania. Morfina — dychawica oskrzelowa, padaczka, tężec, zatrucia strychniną, kurcze epileptyczne, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe, obrzęk mózgu, liszaj śluzowaty (lichen myxoedematosus), ciąża zaawansowana, przerost sterczą (hypertrophia prostatae), także dla noworodków i dzieci do 6 miesięcy; kodeina — rozstrzenie oskrzeli, zaawansowana dychawica oskrzelowa, kaszel z ropną wydzieliną; papaweryna — jaskra, niskie ciśnienie krwi, silne osłabienie.

Mak lekarski – działanie

sierpień 31st, 2010 .
Morfina działa porażająco lub pobudzająco na niektóre ośrodki wegetatywne i na narządy, głównym miejscem jej działania jest rdzeń przedłużony i kora mózgowa. W rdzeniu przedłużonym morfina zmniejsza wrażliwość ośrodka kaszlu oraz hamuje czynność ośrodka oddechowego, powodując osłabienie oddechu, a po większych dawkach pojawienie się oddechu typu Cheyne-Stokesa. Na korę mózgową bardzo małe dawki morfiny mają słabe działanie, dawki zbliżone do leczniczych powodują uspokojenie, błogostan i senność, natomiast duże dawki są groźne dla życia (sen, sinica, zapaść). Na rdzeń kręgowy morfina działa słabo depresyjnie, wobec czego przewodzenie bodźców ruchowych jest prawie nie naruszone, natomiast znacznie silniej — na przewód pokarmowy. Następuje osłabienie ruchów perystaltycznych jelit i zaparcia, skurcz zwieracza bańki wątrobowo-trzustkowej i utrudniony przepływ żółci oraz wzrost ciśnienia w drogach żółciowych. Ponadto morfina nieznacznie tylko zwalnia akcję serca i obniża tętnicze ciśnienie krwi, rozszerza naczynia skóry oraz pobudza wydzielanie potu. U niektórych osób, wskutek pobudzenia ośrodka wymiotnego, może spowodować wymioty. Morfina łatwo wchłania się w przewodzie pokarmowym, szybko przedostaje się do krwi i jest częściowo rozkładana w wątrobie. U osób otrzymujących często morfinę i u narkomanów następuje stopniowe przyspieszenie rozkładu, wobec czego zachodzi konieczność zwiększania co pewien czas dawki.
Kodeina działa selektywnie depresyjnie na ośrodek kaszlu w rdzeniu przedłużonym, natomiast znacznie słabiej od morfiny na inne ośrodki i narządy. W małym tylko stopniu upośledza oddech, ma niewielki wpływ na korę mózgową (słabe działanie przeciwbólowe) i na perystaltykę jelit.
Narkotyna ma właściwości przeciwkaszlowe niemal dorównujące kodeinie, jest pozbawiona działania euforycznego i pobudza ośrodek oddechowy.
Papaweryna zwalnia napięcie mięśni gładkich jelit, dróg żółciowych, oskrzeli, pęcherza i naczyń krwionośnych. Pobudza nieznacznie ośrodek oddechowy, zwiększa wyraźnie przepływ krwi w mózgu; na naczynia wieńcowe serca działa słabo, gdyż nawet po doustnych dawkach 20 mg 4 razy dz. przez tydzień, nie obserwowano uchwytnych zmian u osób z dusznicą bolesną. Nieco lepsze wyniki uzyskano po podaniu domięśniowym. Papaweryna wchłania się szybko i niemal całkowicie z przewodu pokarmowego, ale w wątrobie jest metabolizowana i łatwo wydalana z moczem, dlatego racjonalne jest podawanie pozajelitowe (wstrzyknięcia, czopki).

Opium zawiera 10% morfiny i działanie jego zależy od obecności tego alkaloidu. W lecznictwie wykorzystuje się jedynie działanie na przewód pokarmowy (zapierające i przeciwskurczowe), nie zaś na ośrodkowy układ nerwowy. Z opium otrzymuje się mieszaninę oczyszczonych alkaloidów (prep. Omnoponum — amp.), która w wielu przypadkach ma przewagę nad samą morfiną lub papaweryną.
Działania uboczne. Morfina i opium — zaparcia, skurcz oskrzeli, upośledzenie oddechu, nudności, świąd skóry; duże dawki powodują trudności w oddychaniu, zapaść i śmierć wskutek porażenia mięśni płuc (antagonistą morfiny jest Nalorphinum hydrochloricum). Kodeina — w dawkach leczniczych, często powtarzanych, powoduje zaburzenia jelitowe i duszność. Papaweryna — zaczerwienienie twarzy, świąd skóry, nudności, bóle głowy, hipotonię.

Mak lekarski

sierpień 31st, 2010 .

Występowanie. Uprawiany na dużą skalę w wielu krajach (Turcja, były ZSRR, Indie, Chiny) w celu zbioru opium i nasion; w Polsce hodowany jako nasienny.

Surowiec. Opium — stężały sok mleczny, wypływający z nacięć ścian niedojrzałych torebek nasiennych (makówek); z nasion maku otrzymuje się doskonały olej jadalny — Oleum Papaveris. Opium służy głównie do izolowania najważniejszych alkaloidów. W niektórych krajach, również w Polsce, morfinę otrzymuje się z tzw. makowin, pozostających po usunięciu nasion.
Główne związki. Opium zawiera do 15% (wg FP IV 10,5%) mieszaniny ok. 40 alkaloidów pochodnych fenantrenu (m.in. morfina około 10%, kodeina ok. 0,5%, tebaina ok. 0,2%), benzyloizochinoliny (m.in. papaweryna ok. 1%, norlaudanozyna ok. 0,1%), protoberberyny (m.in. narkotyna ok. 5%).

Rak płuc a azbest

kwiecień 9th, 2010 .

Oprócz tytoniu, który jest najważniejszym czynnikiem ryzyka zachorowania na raka płuc, niebezpieczny dla ludzi jest także kontakt z azbestem. Azbe­stowe elewacje budynków (w samej Warszawie jest ich ponad 500) oraz modny na wsiach eternit pokrywający garaże i domy mieszkalne to bomba z opóźnionym zapłonem. Jeśli są w nienaruszonym stanie, wyglądają na bezpieczne. Jednak wiatry i kwaśne deszcze niszczą fasady domów. Niewi­doczne gołym okiem włókienka azbestu wędrują wraz z kurzem na duże od­ległości. Bezwiednie je wdychamy. Tak dostają się do płuc. Eksperci nie są zgodni, czy to może wywoływać raka, ale na pewno zwiększa zagrożenie. Pewne jest natomiast, że rakotwórcze działanie ma praca związana z roz-kruszaniem azbestu. Ryzyko to wybitnie rośnie u palaczy.

Rak płuc

kwiecień 6th, 2010 .

Koniecznie zgłoś sie do lekarza, jeśli:

• od kilku tygodni męczy cię suchy, napadowy, „szczekający” kaszel, którego nie można powiązać np. z przeziębieniem

• gdy zauważysz zmianę charakteru kaszlu, a w wy­krztuszanej plwocinie pojawi się krew.

Prawdopodobnie otrzymasz skierowanie na zdjęcie klatki piersio­wej. Gdyby na kliszy uwidoczniły się miejsca o podejrzanym wyglądzie, trzeba będzie wykonać biopsję (po­brać wycinek zmienionej tkanki płu­ca do badania pod mikroskopem). Lekarz może pobrać tę tkankę dwoma sposobami: nakłuje klatkę piersiową cienką igłą w znieczuleniu miejscowym lub wykona bronchoskopię, która pozwoli mu zajrzeć do dróg oddechowych od środka za po­mocą cienkiej rurki wyposażonej w lampę i wziernik, wprowadzanej przez usta lub nos pacjenta (też w znieczuleniu miejscowym).

Zespól policystycznych jajników

kwiecień 2nd, 2010 .
W schorzeniu tym, w jajnikach, które obwiedzione są pogrubiała otoczką, występuje bardzo dużo dojrzewających pęcherzyków, natomiast brak jest pę­cherzyka dominującego. Innymi słowy, nie dochodzi do owulacji.
Przyczyną tego jest nadmiar andro-genów (hormonów męskich) w organi­zmie kobiety.

Bóle w podbrzuszu

marzec 29th, 2010 .

Mogą świadczyć o stanie zapalnym przydatków (jajników i jajowodów). Nie leczone lub niedoleczone do końca zapalenie przydatków jest częstą przyczyną niedrożności jajowodów. Powstające w następstwie choroby zrosty zawężają światło jajowodów, usztywniają ich ściany, co uniemożli­wia dotarcie jajeczka do macicy.

Obce jajo

marzec 1st, 2010 .

Tę metodę stosuje się, gdy kobieta nie wytwarza własnych, zdolnych do zapłodnienia ko­mórek jajowych. Wówczas komórkę jajową pobiera się od innej, na ogół młodszej, zdrowej kobiety. Za­płodnioną in vitro wszczepia się przyszłej mamie. Metoda ta jest bardzo skuteczna.

Terapia hormonal­na

luty 23rd, 2010 .

Jej zadaniem jest zmuszenie jajnika do owulacji poprzez po­budzenie układu hor­monalnego kobiety do efektywniejszej pracy. Czasami leczenie daje tak dobre efekty, że w trakcie jednego cyklu dojrzewa jednocześnie kilka jajeczek. Istnieje wówczas spora szansa urodzenia bliźniąt.

In vitro

styczeń 11th, 2010 .

Dosłownie znaczy „w szkle”, ponieważ połączenie jajeczka z plemnikiem odbywa się poza organizmem kobiety. Pierwszym etapem terapii jest stymulacja jajników przyszłej mamy. Następnie drogą punkcji przezpochwowej pobiera się, pod kontrolą USG, dojrzałe komórki jajowe i po połą­czeniu ich z plemnikami przenosi do macicy.